ကိုရီးယားတွင် ဘဏ်စာရင်း၊ ဒက်ဘစ်ကတ် ငှားပေး သို့မဟုတ် ရောင်းချပါက ထောင်ဒဏ် 5 နှစ်အထိ- နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများအတွက် ပြစ်ဒဏ်၊ ဗီဇာ နစ်နာမှုနှင့် ဘဏ်စာရင်း ပိတ်ခံရလျှင် ဆောင်ရွက်ရန်

“ဘဏ်စာရင်းလေး ငှားပေးရုံနဲ့ ပိုက်ဆံပေးမယ်” ဆိုသည့် ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံလိုက်သည့် အချိန်မှစ၍ ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ ဒက်ဘစ်ကတ်၊ စကားဝှက် သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်မှတ်ကို အခြားသူထံ လွှဲပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငွေယူ၍ ငှားပေးခြင်းသည် အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ဥပဒေ ပုဒ်မ 49 ပုဒ်မခွဲ (4) အရ ထောင်ဒဏ် 5 နှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် ဒေါ်လာ 22,400 ခန့် (30,000,000 ဝမ်) အထိ ချမှတ်နိုင်သည့် ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ်ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ပါ။ ဘဏ်စာရင်းကို လိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုခံရပါက ထိုစာရင်းရှိ လက်ကျန်ငွေ အားလုံးကို ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်း (အေးခဲ) ခံရပြီး အင်တာနက်ဘဏ်၊ မိုဘိုင်းဘဏ်နှင့် ATM ကဲ့သို့ မျက်နှာချင်းမဆိုင်ဘဲ ပြုလုပ်သည့် ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကိုလည်း ပိတ်ပင်ခံရနိုင်သည်။ ပြစ်ဒဏ်မှတ်တမ်းသည် ဘွဲ့ရပြီးနောက် အလုပ်ရှာ (D-10) သို့မဟုတ် နေထိုင်ခွင့် (F-2) ဗီဇာ စိစစ်မှုကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်သည်။

2026 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 8 ရက်နေ့ လက်ရှိ ဥပဒေများအရ တားမြစ်ထားသည့် ပြုမူချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်၊ ငွေကြေးနှင့် နေထိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ နစ်နာမှုများ၊ မိမိဘဏ်စာရင်း ရုတ်တရက် ပိတ်ခံရလျှင် လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာများကို စုစည်းတင်ပြထားသည်။ ငွေပမာဏများကို ဒေါ်လာဖြင့် အရင်ဖော်ပြပြီး ဝမ်ငွေကို ကွင်းစကွင်းပိတ်အတွင်း ထည့်ထားသည် (2026 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 3 ရက် Hana Bank အခြေခံငွေလဲနှုန်း၊ 1 ဒေါ်လာ = 1,341.10 ဝမ်)။

‘ဘဏ်စာရင်း ငှားပေးသည်’ ဆိုသည်မှာ ဘာကို လွှဲပေးလိုက်ခြင်းလဲ

ဥပဒေတွင် ‘ဘဏ်စာအုပ်’ ဟူသော စကားလုံးအစား ‘ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာ (access media)’ ဟူသော စကားလုံးကို သုံးသည်။ အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ဥပဒေ ပုဒ်မ 2 အပိုဒ် (10) တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• ဒက်ဘစ်ကတ်၊ ငွေသားထုတ်ကတ်ကဲ့သို့သော အီလက်ထရောနစ်ကတ်များ
• ပူးတွဲ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (joint certificate) စသည့် ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်မှတ်များ
• ဘဏ်ကဲ့သို့သော ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် ငွေလွှဲ၊ ငွေပေးချေမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးလုပ်ငန်းများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် အသုံးပြုသူနံပါတ် (ID စသည်)
• လက်ဗွေ၊ မျက်နှာကဲ့သို့သော ဇီဝအချက်အလက်များ
• ကတ် သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်မှတ်ကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့် စကားဝှက်

အများအားဖြင့် ‘ဘဏ်စာရင်း ငှားပေးခြင်း’ ဟုခေါ်သည်မှာ ဤကိရိယာများကို အခြားသူအား အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ စက္ကူဘဏ်စာအုပ်ကို မပေးခဲ့ရုံဖြင့် ဘေးကင်းသည် မဟုတ်ပါ။ ဒက်ဘစ်ကတ်နှင့် စကားဝှက်ကို တွဲပေးခြင်း သို့မဟုတ် မိုဘိုင်းဘဏ် app သို့ ဝင်ရောက်နိုင်အောင် လုပ်ပေးခြင်းသည်လည်း အလားတူ ပြဿနာ ဖြစ်သည်။

ပုဒ်မ 6 ပုဒ်မခွဲ (3) က တားမြစ်ထားသည့် ပြုမူချက် ငါးမျိုး ရှိသည်။

1. ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာကို လွှဲပေးခြင်း (လွှဲပြောင်းခြင်း) သို့မဟုတ် လက်ခံခြင်း
2. ငွေယူ၍၊ တောင်းဆို၍ သို့မဟုတ် ယူမည်ဟု ကတိပြု၍ ငှားပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငှားယူခြင်း
3. ရာဇဝတ်မှုတွင် အသုံးပြုမည်ကို သိလျက်နှင့် ငှားပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငှားယူခြင်း
4. ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာကို အာမခံ (ပေါင်နှံ) အဖြစ် ထားခြင်း
5. ဤပြုမူချက်များကို ပွဲစားလုပ်ခြင်း၊ ကြားခံဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ကြော်ငြာခြင်း

လွှဲပေးခြင်းကို ငွေရ၊ မရ မသက်ဆိုင်ဘဲ တားမြစ်ထားသည်။ ငှားပေးခြင်းကို အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိခဲ့လျှင်ဖြစ်စေ၊ ရယူမည်ဟု ကတိပြုရုံမျှ ဖြစ်စေ တားမြစ်ထားသည်။

ပြစ်ဒဏ်- ထောင်ဒဏ်အများဆုံး 5 နှစ် သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် ဒေါ်လာ 22,400 ခန့် (30,000,000 ဝမ်)

ပြစ်ဒဏ်မှာ ‘ထောင်ဒဏ် 5 နှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် 30,000,000 ဝမ်အထိ’ ဖြစ်သည် (ပုဒ်မ 49 ပုဒ်မခွဲ (4))။ ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာကို လွှဲပေးသူ သို့မဟုတ် လက်ခံသူ၊ အကျိုးခံစားခွင့်ယူ၍ ငှားပေးသူ သို့မဟုတ် ငှားယူသူတို့ ပါဝင်သည်။ အကျိုးခံစားခွင့် ရယူမည်ဟု သဘောတူ၍ သို့မဟုတ် ရာဇဝတ်မှုတွင် အသုံးပြုမည်ကို သိလျက်နှင့် အခြားသူ၏ကတ်ကို သိမ်းဆည်းထားသူ၊ လက်ဆင့်ကမ်းသူ၊ ဖြန့်ဖြူးသူတို့လည်း ပါဝင်သည်။ ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ်ကို တပြိုင်နက် ချမှတ်နိုင်သည် (ပုဒ်မ 49 ပုဒ်မခွဲ (8))။

ဤပြစ်ဒဏ်ကို 2020 ခုနှစ်တွင် မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ယခင်က အများဆုံး ထောင်ဒဏ် 3 နှစ်၊ ငွေဒဏ် ဒေါ်လာ 14,900 ခန့် (20,000,000 ဝမ်) ဖြစ်သည်။ 2020 ခုနှစ် မေလတွင် ပြဋ္ဌာန်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ပြင်ဆင်ဥပဒေကို ဩဂုတ်လ 20 ရက်တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့ပြီး လက်ရှိ ထောင်ဒဏ် 5 နှစ်၊ ငွေဒဏ် ဒေါ်လာ 22,400 ခန့် (30,000,000 ဝမ်) အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရာဇဝတ်မှုတွင် အသုံးပြုမည်ကို သိလျက်နှင့် ဘဏ်စာရင်းနံပါတ်ကဲ့သို့သော ဘဏ်စာရင်းအချက်အလက်များကို ပေးခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်း၊ လက်ဆင့်ကမ်းခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းကိုလည်း ပြစ်ဒဏ်ပေးနိုင်သည့် ပြုမူချက်အဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ 2020 ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ ဤပြစ်ဒဏ် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိသေးပါ။

ပုဒ်မပါ ပြစ်ဒဏ်သည် ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားသည့် အမြင့်ဆုံးကန့်သတ်ချက် ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ စီရင်ချက်မှာ အမှုတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွာခြားသည်။ သို့သော် ရလဒ်သည် ဤပုဒ်မဖြင့်သာ အဆုံးသတ်မည် မဟုတ်နိုင်ပါ။ အစိုးရက 2022 ခုနှစ် လမ်းညွှန်ချက်တွင် ဘဏ်စာရင်း ရောင်းချသူသည် ဖုန်းလိမ်လည်မှု (voice phishing) တွင် အသုံးပြုမည်ကို သိ၊ မသိပေါ် မူတည်၍ လိမ်လည်မှု သို့မဟုတ် လိမ်လည်မှုကို အားပေးကူညီမှုဖြင့်လည်း အရေးယူခံရနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်ပြစ်ဒဏ်အပြင် ကြုံရမည့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ နစ်နာမှုများ

ငှားပေးခဲ့သည့် ဘဏ်စာရင်းကို ဖုန်းလိမ်လည်မှု စသည့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာသုံး ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုခံရပါက ‘ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာသုံး ငွေကြေးလိမ်လည်မှုကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာမှု ကာကွယ်ရေးနှင့် နစ်နာသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ပြန်လည်ပေးအပ်ရေးဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေ’ (အတိုကောက် ဆက်သွယ်ရေးလိမ်လည်မှု နစ်နာမှု ပြန်ပေးရေးဥပဒေ) ကို ကျင့်သုံးသည်။ ဤဥပဒေကို 2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 1 ရက်မှစ၍ လက်ရှိအမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခင်အမည်မှာ ‘ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာသုံး ငွေကြေးလိမ်လည်မှုကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာမှု ကာကွယ်ရေးနှင့် နစ်နာသူ၏ ဆုံးရှုံးငွေ ပြန်လည်ပေးအပ်ရေးဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေ’ ဖြစ်သည်။

ဘဏ်စာရင်းတစ်ခုလုံး ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်း။ နစ်နာမှုကုစားပေးရန် လျှောက်ထားချက် စသည်တို့ ဝင်လာပြီး လိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သံသယရှိစရာ အကြောင်းရှိပါက ဘဏ်သည် ထိုဘဏ်စာရင်း တစ်ခုလုံးကို ချက်ချင်း ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းရမည် (ပုဒ်မ 4)။ လိမ်လည်ငွေ ဝင်လာသည့် အပိုင်းကိုသာ ပိတ်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ နေထိုင်စရိတ်နှင့် ကျောင်းလခ ထည့်ထားသည့် ဘဏ်စာရင်းဖြစ်လျှင်ပင် ငွေထုတ်၍ မရတော့ပါ။

အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ် ကန့်သတ်ခြင်း။ ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခံထားရသည့် ဘဏ်စာရင်းပိုင်ရှင်သည် ဥပဒေက သတ်မှတ်ထားသည့် အချက်များနှင့် ကိုက်ညီပါက ဘဏ္ဍာရေး ကြီးကြပ်ရေးဌာန (FSS) က ထိုသူကို ‘အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ် စသည်တို့ ကန့်သတ်ခံရသူ’ အဖြစ် သတ်မှတ်သည် (ပုဒ်မ 13-2)။ သတ်မှတ်ခံရပါက ဘဏ်သည် ထိုသူ၏ အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်များကို ဆောင်ရွက်ပေး၍ မရတော့ပါ။ လွယ်လွယ်ပြောရလျှင် ဘဏ်ကောင်တာတွင် ဝန်ထမ်းမှတစ်ဆင့် ပြုလုပ်သည့် ငွေလွှဲပြောင်းမှုမှလွဲ၍ အင်တာနက်ဘဏ်၊ မိုဘိုင်းဘဏ်နှင့် ATM ကဲ့သို့သော အလိုအလျောက် ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကို အသုံးပြု၍ မရတော့ပါ။ သတ်မှတ်ခံရနိုင်သူများမှာ လိမ်လည်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာကို လွှဲပေးသူ သို့မဟုတ် ငှားပေးသူ၊ ဘဏ်စာရင်းအချက်အလက် လွှဲပေးသူနှင့် အခြား လိမ်လည်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ခံရသူများ ဖြစ်သည်။ အားလုံးမှာ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသည့် ကိစ္စများ ဖြစ်ပြီး ငွေဒဏ်ဖြစ်လျှင် စီရင်ချက်ချသည့်နေ့မှ 3 နှစ်၊ ထောင်ဒဏ် (ဆိုင်းငံ့ပြစ်ဒဏ် အပါအဝင်) ဖြစ်လျှင် စီရင်ချက်ချသည့်နေ့မှ 5 နှစ် မပြည့်သေးသည့်အခါ သက်ရောက်သည်။

ကန့်ကွက်ချက် တင်သွင်း၍လည်း မပြေလည်သည့် ကန့်သတ်ချက်။ မတရား ပိတ်ခံရသည့် ဘဏ်စာရင်းပိုင်ရှင်သည် ကန့်ကွက်ချက် တင်သွင်းခြင်းဖြင့် ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းကို ဖြေလျှော့နိုင်သည်။ သို့သော် လိမ်လည်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဘဏ်စာအုပ်၊ ကတ် သို့မဟုတ် ဘဏ်စာရင်းအချက်အလက်ကို လွှဲပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငှားပေးခြင်းကြောင့် ပြစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရပြီး အထက်ပါ 3 နှစ်၊ 5 နှစ် ကာလ မကုန်ဆုံးသေးပါက ကန့်ကွက်ချက် တင်သွင်းသော်လည်း အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ် ကန့်သတ်ချက် ပြီးဆုံးမည် မဟုတ်ပါ (ပုဒ်မ 8)။

ဘဏ်စာရင်းဖွင့်ခွင့် ငြင်းပယ်ခြင်း။ 2024 ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ဘဏ်များသည် ဘဏ်စာရင်းဖွင့်ရာတွင် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ် ရည်ရွယ်ချက်ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုရမည် (ပုဒ်မ 2-6)။ ရည်ရွယ်ချက်သည် လိမ်လည်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေလျှင် သို့မဟုတ် ဖောက်သည်က အချက်အလက် ပေးရန် ငြင်းဆိုလျှင် ဘဏ်စာရင်းဖွင့်ခြင်းကို ငြင်းပယ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ရှိပြီးသား ဘဏ်စာရင်းကို ပိတ်သိမ်းနိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများ ဘဏ်စာရင်းဖွင့်သည့်အခါ ဘဏ်က အသုံးပြုမည့် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို အသေးစိတ် မေးမြန်းရသည့် အကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

အစိုးရသည် 2016 ခုနှစ်နှင့် 2022 ခုနှစ်တွင်လည်း ဘဏ်စာရင်း လွှဲပေးခဲ့သူများသည် ဘဏ်စာရင်းအသစ်ဖွင့်ခြင်း၊ အာမခံထားခြင်း၊ ချေးငွေ ရယူခြင်းတို့တွင် ကာလကြာရှည်စွာ ငြင်းပယ်ခံရနိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုကာလကို သတ်မှတ်ထားသည့် လက်ရှိစံနှုန်းကို တရားဝင် အချက်အလက်များဖြင့် အတည်ပြု၍ မရသေးပါ။

ဗီဇာအပေါ် မည်သို့ သက်ရောက်မှု ရှိသနည်း

အလုပ်ကြမ်းမပါသော ထောင်ဒဏ်နှင့်အထက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရပြီး လွတ်မြောက်လာသည့် နိုင်ငံခြားသားသည် နိုင်ငံမှ အတင်းအဓမ္မ နှင်ထုတ်ခံရနိုင်သည် (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ 46 ပုဒ်မခွဲ (1) အပိုဒ် (13))။ ပုဒ်မတွင် ‘ပြုလုပ်နိုင်သည်’ ဟု ဖော်ပြထားသဖြင့် ကိစ္စတိုင်းတွင် အလိုအလျောက် နှင်ထုတ်ခံရမည် မဟုတ်ပါ။

ငွေဒဏ်သည်လည်း ဘွဲ့ရပြီးနောက် အနာဂတ်အစီအစဉ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ နေထိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ (တရားရေးဝန်ကြီးဌာန နေထိုင်ခွင့် ဝန်ဆောင်မှုလက်စွဲ၊ 2026 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 2 ရက်ထုတ်) မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• အလုပ်ရှာ (D-10) အဆင့်အတန်းသို့ ပြောင်းလဲခြင်း။ လျှောက်ထားသည့်နေ့မတိုင်မီ 5 နှစ်အတွင်း အလုပ်ကြမ်းမပါသော ထောင်ဒဏ်နှင့်အထက် ပြစ်ဒဏ် ခံခဲ့ရသူ သို့မဟုတ် 3 နှစ်အတွင်း ဒေါ်လာ 2,240 ခန့် (3,000,000 ဝမ်) နှင့်အထက် ငွေဒဏ် ခံခဲ့ရသူသည် ကန့်သတ်ခံရမည့်သူ ဖြစ်သည်။
• အမှတ်စနစ် နေထိုင်ခွင့် (F-2-7) အဆင့်အတန်းသို့ ပြောင်းလဲခြင်း။ ဒေါ်လာ 2,240 ခန့် (3,000,000 ဝမ်) နှင့်အထက် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပြင်းသော ပြစ်ဒဏ် (ဆိုင်းငံ့ပြစ်ဒဏ် အပါအဝင်) အတည်ဖြစ်ပြီး 3 နှစ် မပြည့်သေးလျှင် ပြောင်းလဲခွင့် မပြုပါ။ 3 နှစ် ကျော်လွန်ပြီးလျှင် အမှတ် 40 နုတ်သည်။ ထို့ထက်နည်းသော ငွေဒဏ်ကိုလည်း အတည်ဖြစ်သည့် အချိန်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ အမှတ်နုတ်သည်။

ပြည်ပရောက် ကိုရီးယားလူမျိုး (F-4) စသည့် အခြားအဆင့်အတန်းများ၏ ကန့်သတ်စံနှုန်းများတွင် ဖုန်းလိမ်လည်မှုကို မူးယစ်ဆေးဝါး၊ အကြိမ်ကြိမ် အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းတို့နှင့်အတူ ‘လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပြင်းထန်သော ရာဇဝတ်မှု’ အဖြစ် သီးခြား ခွဲခြားထားသည်။ နေထိုင်ခွင့် စိစစ်ရာတွင် ဖုန်းလိမ်လည်မှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို အလေးအနက် ထားကြောင်း ပြသည့် လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။ အင်ချွန်းမြို့တော်ကလည်း 2026 ခုနှစ် မတ်လတွင် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ငွေကြေးပညာပေးအစီအစဉ်ကို ကြေညာရင်း ရာဇဝတ်မှတ်တမ်း ကျန်ရှိနေပါက ဗီဇာသက်တမ်းတိုးရာတွင် နစ်နာနိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

ကျောင်းသား (D-2) နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးရာတွင် ငွေဒဏ်ကို မည်သို့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်ကို လက်စွဲတွင် သီးခြား ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါ။ သို့သော် သက်ရောက်မှု မရှိဟု ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ သက်တမ်းတိုးရန် နီးကပ်နေချိန်တွင် ပြစ်ဒဏ်ခံရပါက တက္ကသိုလ်၏ နိုင်ငံခြားကျောင်းသားရေးရာ တာဝန်ခံနှင့် ဦးစွာ တိုင်ပင်သင့်သည်။

နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများ၏ ဘဏ်စာရင်းကို ပစ်မှတ်ထားရသည့် အကြောင်းရင်း

နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများ၏ ဘဏ်စာရင်းများသည် လိမ်လည်ရေးဂိုဏ်းများ၏ ပစ်မှတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အင်ချွန်းမြို့က ကိုးကားသည့် ဘဏ္ဍာရေး ကြီးကြပ်ရေးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ လိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုသည့် ဘဏ်စာရင်းအဖြစ် လက်ခံမှတ်ပုံတင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံခြားကျောင်းသား ဘဏ်စာရင်းများမှာ 2020 ခုနှစ်တွင် 141 ခု၊ 2021 ခုနှစ်တွင် 515 ခု၊ 2022 ခုနှစ်တွင် 1,267 ခု ဖြစ်ပြီး 2 နှစ်အတွင်း 9 ဆခန့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အင်ချွန်းမြို့သည် တရားမဝင် ငွေလဲသူထံ ငွေပို့ပြီးနောက် ထိုဘဏ်စာရင်းသို့ ဖုန်းလိမ်လည်ငွေ ဝင်လာပါက ငွေကြေးအရောင်းအဝယ် ကန့်သတ်ခံရနိုင်ကြောင်းလည်း သတိပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်မဟုတ်သည့် တစ်ဦးချင်းပုဂ္ဂိုလ်များမှတစ်ဆင့် ငွေလဲခြင်းနှင့် ငွေလွှဲခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းက ပိုလုံခြုံသည်။

ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှု ကော်မရှင်က 2026 ခုနှစ် မတ်လတွင် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်း၍ အမည်ငှား ဘဏ်စာရင်း (ရာဇဝတ်သားများ အသုံးပြုသည့် ဘဏ်စာရင်း) များကို ဖော်ထုတ်ရန် စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ရဲက လိမ်လည်မှု သံသယရှိသည်ဟု ဖော်ပြသည့် ဘဏ်စာရင်းများကို ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းက ဖောက်သည်ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုသည်အထိ ငွေလွှဲပြောင်းမှု ရပ်ဆိုင်းထားရန် အစီအစဉ်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ သံသယရှိသည့် ဘဏ်စာရင်း အချက်အလက်များကို ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား မျှဝေနိုင်သည့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ 2026 ခုနှစ် ဩဂုတ်လ 4 ရက်မှစ၍ အကျိုးသက်ရောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။

မိမိဘဏ်စာရင်း ရုတ်တရက် ပိတ်ခံရလျှင်

ဘဏ်စာရင်းကို တစ်ခါမှ မငှားပေးဖူးဘဲ ပိတ်ခံရသည့် ကိစ္စများလည်း ရှိသည်။ မသိသောငွေ ဝင်လာပြီးနောက် “ငွေပြန်မပေးရင် တိုင်မယ်” ဟု ဆက်သွယ်လာသည့် ‘ဘဏ်စာရင်းဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်ခြင်း’ သည် အဖြစ်များဆုံး ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ဆက်သွယ်လာသူထံ ငွေမပို့ဘဲ၊ ၎င်း၏ တောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်နာဘဲ အောက်ပါ အစီအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါ။

1. 112 သို့ တိုင်ကြားပါ။ 2023 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှစ၍ ဖုန်းလိမ်လည်မှု တိုင်ကြားခြင်းကို ဖုန်း 112 နှင့် အင်တာနက်ရှိ Voice Phishing Protection ဝက်ဘ်ဆိုက်သို့ တစ်နေရာတည်း စုစည်းထားသည်။ 112 သို့ တစ်ကြိမ် တိုင်ကြားရုံဖြင့် အမှုလက်ခံခြင်း၊ အန္တရာယ်ရှိသော app များ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းကဲ့သို့သော နစ်နာမှု ကုစားရေး လုပ်ငန်းများကို တစ်ပြိုင်နက် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
2. မိမိ ဘဏ်တွင် ကန့်ကွက်ချက် တင်သွင်းပါ။ ကန့်ကွက်ချက်ကို ဘဏ် စသည့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသို့ တင်သွင်းရသည် (ပုဒ်မ 7)။ လိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ဘဏ်စာရင်း မဟုတ်ကြောင်း သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်းဖိုးကဲ့သို့ တရားဝင်အကြောင်းရင်းဖြင့် ငွေလက်ခံခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းပြသရမည်။ လိမ်လည်မှုတွင် အသုံးပြုကြောင်း သိခဲ့လျှင် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ပေါ့လျော့မှုကြောင့် မသိခဲ့လျှင် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမည် မဟုတ်ပါ။
3. ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသော အထောက်အထားများ စုဆောင်းပါ။ ခြိမ်းခြောက်စာတိုများ၊ ငွေဝင်မှတ်တမ်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဖက်နှင့် အပြန်အလှန် ပေးပို့ခဲ့သည့် စာများကဲ့သို့ နစ်နာငွေကို ယူထားရန် ရည်ရွယ်ချက် မရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနိုင်သည့် အထောက်အထားများ လိုအပ်သည်။ 2024 ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ဘဏ်စာရင်းဖြင့် ငွေညှစ်ခံရသူများသည် ထိုအထောက်အထားများကို တင်ပြပါက နစ်နာငွေနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် အပိုင်း၏ ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းကို အမြန် ဖြေလျှော့နိုင်သည်။
4. သတ်မှတ်ရက်ကို လိုက်နာပါ။ ကန့်ကွက်ချက်ကို ကြွေးမြီအခွင့်အရေး ပျက်ပြယ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ် စတင်ကြောင်း ကြေညာသည့်နေ့မှ 2 လအတွင်း တင်သွင်းရမည်။ ဘဏ်သည် ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းပြီးနောက် ဘဏ္ဍာရေး ကြီးကြပ်ရေးဌာနထံ ဤကြေညာချက်ကို နှောင့်နှေးခြင်းမရှိဘဲ တောင်းဆိုသည် (ပုဒ်မ 5)။ ကာလ ကျော်လွန်သွားပါက ကြေညာထားသည့် ငွေပမာဏအပေါ် ဘဏ်စာရင်းပိုင်ရှင်၏ ကြွေးမြီအခွင့်အရေး ပျက်ပြယ်သွားသည် (ပုဒ်မ 9)။

ကန့်ကွက်ချက် တင်သွင်းကြောင်း နစ်နာသူထံ အကြောင်းကြားသည့်နေ့မှ 2 လ မပြည့်မီ မူအားဖြင့် ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းကို ဖြေလျှော့မည် မဟုတ်ပါ (ပုဒ်မ 8)။ နေထိုင်စရိတ် ဘဏ်စာရင်း အချိန်အတော်ကြာ ပိတ်မိနေနိုင်သဖြင့် ရပ်ဆိုင်းခံရကြောင်း သိသည်နှင့် ချက်ချင်း ကန့်ကွက်ချက် စတင်တင်သွင်းပါ။

ကမ်းလှမ်းချက် ရလာသည့်အခါ စစ်ဆေးရန်စာရင်း

• ဒက်ဘစ်ကတ်၊ စကားဝှက်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်မှတ်နှင့် အင်တာနက်ဘဏ် ID ကို မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် သူငယ်ချင်းကိုပင် မပေးပါနှင့်။
• “ဘဏ်စာရင်းလေး ငှားပေးရုံနဲ့ ပိုက်ဆံပေးမယ်”၊ “ဝင်လာတဲ့ငွေကို လွှဲပေးရင် ကော်မရှင်ပေးမယ်” ဆိုသည့် အချိန်ပိုင်းအလုပ်များကို ငြင်းပယ်ပါ။
• မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်သည့်အခါ ဘဏ်စာရင်း သို့မဟုတ် ကတ်ကို အခြားသူထံ မရောင်းပါနှင့်၊ အပ်မထားပါနှင့်။ အသုံးမပြုတော့မည့် ဘဏ်စာရင်းကို ကိုယ်တိုင် ပိတ်သိမ်းရန် အကြံပြုသည်။
• ငွေလဲခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသို့ ငွေလွှဲခြင်းကို ဘဏ် သို့မဟုတ် တရားဝင် ငွေလွှဲလုပ်ငန်းမှတစ်ဆင့် ပြုလုပ်ပါ။
• မသိသောငွေ ဝင်လာပါက မထိပါနှင့်၊ ဘဏ်နှင့် 112 သို့ ဦးစွာ အကြောင်းကြားပါ။
• ကတ်ကို ပေးပြီးသားဖြစ်ပါက ဘဏ်သို့ ချက်ချင်း အကြောင်းကြား၍ ကတ်နှင့် ဘဏ်စာရင်း အသုံးပြုမှုကို ရပ်ဆိုင်းပြီး တက္ကသိုလ် တာဝန်ခံနှင့် တိုင်ပင်ပါ။

ဘဏ်စာရင်း ပထမဆုံးဖွင့်ပုံနှင့် ငွေပမာဏ ကန့်သတ်ချက်များကို နိုင်ငံခြားကျောင်းသား ဘဏ်စာရင်းဖွင့်ခြင်းနှင့် ကန့်သတ်ချက် လမ်းညွှန် တွင် စုစည်းထားသည်။ အချိန်ပိုင်းအလုပ်ဆိုင်ရာ အရေးယူမှုစံနှုန်းများအတွက် နိုင်ငံခြားကျောင်းသား တရားမဝင် အချိန်ပိုင်းအလုပ် အရေးယူမှုစံနှုန်း တင်းကျပ်လာခြင်း ကို၊ ဘွဲ့ရပြီးနောက် အနာဂတ်အတွက် ဘွဲ့ရပြီးနောက် အလုပ်ရှာ D-10-1 ဗီဇာ လမ်းညွှန် နှင့် D-2·D-4 နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးခြင်း ကို တွဲဖက်ဖတ်ရှုပါ။

--- ပြစ်ဒဏ်နှင့် ငွေပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်း၊ ကန့်ကွက်ခြင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းများသည် အီလက်ထရောနစ် ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ဥပဒေနှင့် ဆက်သွယ်ရေးလိမ်လည်မှု နစ်နာမှု ပြန်ပေးရေးဥပဒေ၏ လက်ရှိပုဒ်မများ (2026 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 2 ရက် အကျိုးသက်ရောက်)၊ နေထိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများသည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ 46 နှင့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန နေထိုင်ခွင့် ဝန်ဆောင်မှုလက်စွဲ (2026 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 2 ရက်ထုတ်)၊ တိုင်ကြားရေးလမ်းကြောင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှု ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (2023 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ 26 ရက်) ကို အခြေခံသည်။